- ट्रेण्डिङ :
महिला पुनर्स्थापना केन्द्र (ओरेक) ले नेपालमा जातीय छुवाछुत तथा भेदभावको आधारमा मानव अधिकार हननका घटनाहरू बढेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेको छ ।
ओरेकले जातीय छुवाछुत तथा भेदभावका घटनाहरूको सूक्ष्म अनुसन्धान गरी दोषीहरूलाई कानुनी दायरमा ल्याउने र कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न माग गरेको हो । यसै क्रममा मिति २०८० असार १८ गते जुम्लाको तातोपानी ४ गिडीखोलामा नेपाली थरका एक युवाले स्थानीय कथित उपल्लो जातको किशोरीसँग प्रेम विवाह गरेको र अन्तरजातीय बिहे गरेकै कारण युवकको घर जलाइएको थियो ।
यसैगरी २०६९ सालमा सप्तरीका एक युवकले, सोही वर्ष दैलेखका अर्का युवकले पनि अन्तरजातीय विवाहका कारण ज्यान गुमाएका थिए । यसरी नै २०७० मा तनहुँकी एक किशोरीले, २०७३ मा झापाकी किशोरीले प्रेम असफल भएका कारण र २०७३ मै काभ्रेका एक किशोरले अन्तर्जातीय विवाहका कारण मारिनु पर्यो । यस्तै अन्तरजातीय प्रेमका कारण २०७७ जेठ १० गते पश्चिम रुकुमको चौरजहारीमा ६ जनाले ज्यान गुमाएका थिए ।
दलित महिला संघ फेडोको वि.सं. २०७७ कात्तिक देखि २०७८ असोजसम्म दलित समुदायमाथि जातीय भेदभाव तथा छुवाछूतका विभिन्न प्रकृतिका ६७ वटा घटनाहरू भएको तथ्यांक सङ्कलन गरेको थियो । उक्त एक वर्षमा ७ जनाको जातीय भेदभाव तथा छुवाछूतकै कारण हत्या भएको थियो । जसमा तीनजनाको बलात्कार पछि हत्या भएको थियो भने पाँच जनाले आत्महत्या गर्न बाध्य भएका थिए ।
यसैगरी ओरेकमा जनवरी देखि डिसेम्बर २०२२ सम्म सङ्कलन गरेका तथ्याङ्कलाई हेर्दा सङ्कलन भएका कूल घटना मध्ये ४०५ जना दलित महिला, बालिका तथा किशोरीहरूमाथि विभिन्न स्वरूपका हिंसा भएको पाइएको छ संवैधानिक र कानुनी व्यवस्थाका बाबजुद पनि जातीय विभेद र छुवाछुतका आधारमा हुने घटनाहरूमा कमी आउन नसकेको निमित्त कार्यकारी निर्देशक सुनिता मैनालीको भनाई छ ।
‘यसो हुनुको कारण कानुनमा जातीयताको आधारमा सबै खाले विभेदको अन्त्य गर्ने भनिएता पनि उक्त कानुनको कार्यान्वयन गर्ने निकाय तथा समाजमा विभेदपूर्ण व्यवहार र मानसिकताको निरन्तरता हो भन्नेमा दुई मत छैन । जातीय विभेद तथा छुवाछुत प्रथा सामाजिक, नैतिक तथा मानवीय गरिमा विरुद्धको गम्भीर अपराध हो । मानव अधिकारको हनन हो । संविधानले दिएको हकलाई सरकारले पालना नगरेको उदाहरण हो,’ उनको भनाई छ ।
